Οι υπηρεσίες πληροφοριών ακολουθούν μια εξαιρετικά δομημένη και ψυχολογικά προσανατολισμένη διαδικασία για τη στρατολόγηση κατασκόπων, γνωστή ως «Κύκλος Στρατολόγησης» (Recruitment Cycle).
Η διαδικασία αυτή δεν βασίζεται στην τύχη, αλλά σε μια μεθοδική προσέγγιση που αποσκοπεί στον εντοπισμό, την αξιολόγηση και την τελική χειραγώγηση ατόμων που κατέχουν πολύτιμες πληροφορίες.
1. Ο Κύκλος Στρατολόγησης (SADRAT)
Οι περισσότερες υπηρεσίες, όπως η CIA (χρησιμοποιώντας το ακρωνύμιο SADRAT), ακολουθούν έξι βασικά στάδια:
Εντοπισμός (Spotting): Προσδιορισμός ατόμων που έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες, άτομα ή τοποθεσίες ενδιαφέροντος. Οι «στόχοι» δεν είναι απαραίτητα υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι· μπορεί να είναι άτομα με μελλοντική προοπτική ανέλιξης.
Αξιολόγηση (Assessment): Συλλογή λεπτομερών πληροφοριών για τον στόχο, όπως η οικογενειακή κατάσταση, τα οικονομικά προβλήματα, οι πολιτικές πεποιθήσεις και οι ψυχολογικές αδυναμίες (π.χ. αλκοόλ, τζόγος, μοιχεία).
Ανάπτυξη (Development): Καλλιέργεια μιας σχέσης εμπιστοσύνης. Οι συναντήσεις γίνονται σταδιακά πιο ιδιωτικές και ο στόχος δένεται συναισθηματικά με τον χειριστή, συχνά χωρίς να συνειδητοποιεί ότι πρόκειται για πράκτορα πληροφοριών.
Στρατολόγηση (Recruitment): Η επίσημη πρόταση συνεργασίας. Χρησιμοποιείται ένα συγκεκριμένο κίνητρο που έχει εντοπιστεί στο στάδιο της αξιολόγησης.
Χειρισμός (Handling): Η φάση όπου ο στρατολογημένος πλέον πράκτορας παρέχει πληροφορίες υπό την καθοδήγηση του αξιωματικού πληροφοριών.
Τερματισμός (Termination): Η διακοπή της σχέσης όταν ο πράκτορας δεν είναι πλέον χρήσιμος ή όταν ο κίνδυνος αποκάλυψης γίνει πολύ μεγάλος.
2. Κίνητρα Στρατολόγησης: Το Μοντέλο MICE
Παραδοσιακά, η στρατολόγηση βασίζεται στο ακρωνύμιο MICE, το οποίο αντιπροσωπεύει τους τέσσερις πυλώνες των ανθρώπινων κινήτρων για προδοσία:
Money (Χρήμα): Οικονομική ανάγκη ή απληστία. Θεωρείται το πιο συχνό αλλά και το λιγότερο αξιόπιστο κίνητρο μακροπρόθεσμα.
Ideology (Ιδεολογία): Η επιθυμία υποστήριξης μιας ξένης δύναμης λόγω πολιτικών ή θρησκευτικών πεποιθήσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ana Montes, η οποία κατασκόπευε υπέρ της Κούβας αποκλειστικά για ιδεολογικούς λόγους.
Coercion/Compromise (Εξαναγκασμός/Συμβιβασμός): Εκβιασμός μέσω προσωπικών μυστικών ή εγκληματικών ενεργειών (η γνωστή «παγίδα μελιού» ή kompromat).
Ego/Extortion (Εγώ/Εκδίκηση): Η ανάγκη για αναγνώριση, δύναμη ή η επιθυμία εκδίκησης κατά του εργοδότη (π.χ. ο Joshua Schulte που διέρρευσε εργαλεία της CIA λόγω εργασιακών διαφορών).
3. Η Σύγχρονη Προσέγγιση: Το Μοντέλο RASCLS
Με την εξέλιξη της ψυχολογίας, οι υπηρεσίες υιοθέτησαν το μοντέλο RASCLS, βασισμένο στις αρχές επιρροής του Robert Cialdini:
Reciprocation (Αμοιβαιότητα): Ο αξιωματικός προσφέρει κάτι στον στόχο (χάρη, δώρο), δημιουργώντας του την υποχρέωση να το ανταποδώσει.
Authority (Αυθεντία): Εκμετάλλευση της τάσης των ανθρώπων να υπακούουν σε άτομα που επιδεικνύουν γνώση ή εξουσία.
Scarcity (Σπανιότητα): Δημιουργία της αίσθησης ότι η προσφερόμενη ευκαιρία ή η σχέση είναι μοναδική και περιορισμένη.
Commitment/Consistency (Δέσμευση/Συνέπεια): Ο στόχος ωθείται να συμφωνήσει σε μικρά, ανώδυνα αιτήματα, γεγονός που τον καθιστά ψυχολογικά πιο επιρρεπή στο να δεχτεί μεγαλύτερες απαιτήσεις αργότερα για να παραμείνει συνεπής.
Liking (Συμπάθεια): Χρήση κολακείας και δημιουργία τεχνητών κοινών ενδιαφερόντων για την οικοδόμηση φιλίας.
Social Proof (Κοινωνική Απόδειξη): Χρήση της επιρροής τρίτων για να πειστεί ο στόχος ότι η απόφασή του είναι σωστή.
4. Τεχνικές Επιχειρησιακής Δράσης (Tradecraft)
Για την επιτυχία της στρατολόγησης και της επικοινωνίας χρησιμοποιούνται ειδικές τεχνικές:
Elicitation (Απόσπαση Πληροφοριών): Μια λεπτή μορφή κοινωνικής μηχανικής όπου, μέσα από μια φαινομενικά αθώα συζήτηση, ο αξιωματικός οδηγεί τον στόχο να αποκαλύψει ευαίσθητες πληροφορίες χωρίς να το καταλάβει.
False Flag (Ψεύτικη Σημαία): Ο στόχος πείθεται ότι εργάζεται για μια φίλια χώρα ή έναν διεθνή οργανισμό, προκειμένου να ξεπεραστούν τυχόν ιδεολογικοί ενδοιασμοί.
Dead Drops (Νεκρά Σημεία): Μέθοδος ανταλλαγής πληροφοριών και χρημάτων σε προκαθορισμένες κρυφές τοποθεσίες (π.χ. κάτω από μια πέτρα ή μέσα σε μια σχισμή τοίχου), ώστε να αποφεύγεται η άμεση επαφή.
Brush Contacts (Επαφές «Βουρτσίσματος»): Στιγμιαίες συναντήσεις σε δημόσιους χώρους για την ταχεία ανταλλαγή αντικειμένων (π.χ. αλλαγή όμοιων τσαντών σε ένα σούπερ μάρκετ).
Οι σύγχρονες υπηρεσίες συνδυάζουν αυτές τις κλασικές μεθόδους με προηγμένη τεχνολογία, όπως η παρακολούθηση ψηφιακών ιχνών (UEBA – User and Entity Behavior Analytics) για τον εντοπισμό εσωτερικών απειλών, καθιστώντας το πεδίο της κατασκοπείας μια διαρκή μάχη μεταξύ ανθρώπινης ψυχολογίας και τεχνολογικής επιτήρησης.
loading...
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.